Nijmeegseweg 34

Hier woonde Hedwig Kölling-Hirschberg met haar niet-Joodse man Josef Kölling. Zoon Bernd woonde in de Niersstraat in Gennep. Hedwig werd in 1e instantie niet gedeporteerd maar werd vanwege het overtreden van de "Abendsperre" door de politie gearresteerd en via het Oranjehotel in Scheveningen, via via naar Auschwitz gedeporteerd. Haar man Jozef werd ook gearresteerd en heeft 1,5jr in Dachau gezeten.

Hedwig Kölling
Na de ‘verhuizing’ van 9 april 1943 waren nog twee personen die als Joden werden gekwalificeerd legaal in Gennep gebleven, Hedwig Kölling (61) en Bertha Andriesse (63). Ze moesten zich aan allerlei regels houden die voor niet-Joden niet golden Deze regelgeving werd Hedwig Kölling fataal. Ze was op een moment op straat, ’s avonds na 8 uur, dat zij dat als Jodin niet mocht.
Volgens haar kleindochter Ingrid de Roy was zij vanaf haar huis, Nijmeegseweg 34, naar het huis van haar zoon Bernd, Niersstraat 23, gelopen., om te vertellen dat de bevrijding nabij leek. Vermoedelijk ging het hier om het bericht dat op 3 september 1943 de Amerikanen op het vaste land van Italië waren geland. Zij werd door de Gennepse politie gearresteerd en naar de politiegevangenis in Den Haag (het ‘Oranjehotel’) gebracht. Haar zoon Bernd reisde haar achterna en probeerde de politie te overtuigen dat het hier om een misverstand moest gaan. Maar dat haalde niets uit, integendeel, ook haar man Josef Kölling werd gearresteerd en moest ook naar Scheveningen. Daar bleven ze een maand. In die tijd werd Josef onder druk gezet om van zijn vrouw te scheiden. Zij zou dan naar Auschwitz gedeporteerd kunnen worden. Hij weigerde dat. Josef en Hedwig bleven een maand in Den Haag en werden op 8 oktober 1943 overgebracht naar de politiegevangenis in Dortmund, de beruchte Steinwache.
Zoon Bernd Kölling die, zoals hierboven aangegeven, al in 1942 problemen had gehad vanwege zijn huwelijk werd onder druk gezet om met zijn gezin ook naar Dortmund te komen. De leiding van Gentricot, waar hij werkte, met name Marius Maertens, ontraadden dit en wisten dit door allerlei vertragingstechnieken te voorkomen. Het echtpaar Hedwig en Jozef Kölling bleef de hele winter in Dortmund in de gevangenis.
Toen Josef nog steeds niet wilde scheiden werd hij op 8 februari 1944 als 58 jarige naar het concentratiekamp Dachau gebracht. Hij is daar verschillende keren mishandeld, waar hij blijvende schade aan heeft ondervonden, maar heeft het overleefd. In april 1945 werd hij bevrijd en keerde terug naar zijn vroegere woonplaats Schwerte. Als Duitser mocht hij niet naar Gennep terugkeren.
De reden dat Josef Kölling is gearresteerd en uiteindelijk naar Dachau is gestuurd kan de volgende zijn. Huwelijken tussen Duitse Joden en niet-Joden die voor 1935 waren gesloten waren niet strafbaar, maar er werd soms wel druk uitgeoefend op de niet-joodse partner om te scheiden. Bij tegenwerking, zoals in het geval van Josef, trachtte men de niet-joodse partij tot scheiden te dwingen door hem de Duitse nationaliteit te ontnemen of door hem het lot van de ander te laten delen op grond van ‘Treueplichtverletzung’, schending van de verplichting tot trouw (aan de Duitse nationaliteit).
Het lijkt er op dat dit hier het geval was.
Hedwig Kolling-Hirschberg werd op 17 april 1944 naar Auschwitz gestuurd, kort voor haar 62ste verjaardag. Volgens de International Tracing Service in Bad Arolsen was de reden ‘politisch, Schutzhaft’. Zij is daar drie maanden gebleven en op 17 juli 1944 om 6.10 uur in de Kazernestrasse overleden. Dat blijkt uit de overlijdensakte die op 4 augustus 1944 op het Standesamt II van de gemeente Auschwitz is opgemaakt en die naar de gemeente Schwerte werd gestuurd. Dat er een overlijdensakte is opgemaakt betekent dat zij niet vergast is. Het adres zou er op kunnen duiden dat zij in het ‘Krankenrevier’ is gestorven.
Het tijdstip hoeft niet juist te zijn. Het kan betekenen dat zij tijdens de nacht is overleden.

Hier herdacht

Is een steen hier beschadigd of weg? Laat het ons weten per e-mail