Verspronckweg 195

Etty werd in Amsterdam geboren als Etty Noach, dochter van Theodora Noach (1904-1943) die verpleegster was in het Israëlitische Ziekenhuis op de Nieuwe Kerkstraat. Etty’s vader is onbekend gebleven. In februari 1932 gaf Theodora de voogdij over haar baby uit handen en die kwam in 1933 bij de toen nog kinderloze Irmi Stein en haar man Cas Heerma van Voss, ontvanger der Domeinen in Assen. In 1935 vestigde dit gezin zich in Haarlem, op Brederodestraat 26 zoals dit adres toen bekend stond. Er was intussen ook een eigen dochter geboren, Inge, die op de foto samen met Etty staat afgebeeld.

Via de Duitse ouders van Irmi kende het gezin de risico’s van het Jood-zijn onder Duits bewind. Ze wisten te regelen dat Etty hun achternaam kreeg, bij Koninklijk Besluit in 1938, en hebben getracht van haar biologische moeder een verklaring te verkrijgen dat de vader niet Joods was – opdat Etty als hooguit half-Joods te boek zou staan. Theodora weigerde echter zo’n verklaring te tekenen. In het schooljaar 1941-1942 mochten Joodse kinderen niet meer samen met andere kinderen naar school. Zo kwam Etty op de Joodse school aan de Zijlweg. In augustus 1942, toen de Jodendeportaties uit Haarlem begonnen waren, achtte het gezin het veiliger Etty onder te brengen in een weeshuis, het Joodse weeshuis Machseh Lajesoumim in Leiden.

Maar dat bleek niet veilig: het werd op 17 maart 1943 door de nazi’s leeggehaald. Alle kinderen gingen naar Westerbork, de meesten binnen een week naar Sobibor. Voor Etty is nog koortsachtig getracht een negatieve verklaring over haar Joodse afkomst en geloof te regelen, maar op 13 april werd ook zij naar Sobibor gedeporteerd, alleen en zonder familie of klasgenootjes. Daar werd zij drie dagen later vergast.

De biologische moeder van Etty was in 1933 getrouwd, met Samuel Vischschraper, en had met hem twee kinderen gekregen. Ook dat gezin is in zijn geheel vermoord in Sobibor, twee maanden na Etty.

Hier herdacht

Is een steen hier beschadigd of weg? Laat het ons weten per e-mail