Molenweg 247

Met deze struikelstenen herdenken we Levie Khan, zijn vrouw Reina Khan-van Holland en haar vader Jakob van Holland. Reina en Jakob sterven op 19 oktober 1942 in de gaskamers van Auschwitz-Birkenau. Reina is dan 29 jaar oud, Jakob 76. Levie overlijdt uiterlijk 31 maart 1944 ergens in Midden-Europa, 33 jaar oud.**

Van hun leven weten wij weinig af. Zoals zo veel andere Joodse Zwollenaren zijn zij van aardbodem weggevaagd zonder dat er veel sporen van hen zijn achtergebleven. Overlevende familieleden zijn niet bekend. In de archieven vinden we alleen de gebruikelijke gegevens over geboorten, huwelijken, overlijdens en woonadressen. De route naar hun ondergang is daarentegen op papier wel weer goed te volgen.

Jakob van Holland is geboren in Ruinen in 1866. Op 30 april 1902 trouwt hij in Hoogeveen met Mietje Cohen, geboren in 1869 in Gieten. De echtelieden zijn koopman en dienstbode van beroep. Jakob en Mietje krijgen 4 kinderen; twee zoons en twee dochters. De zoons, beiden Abraham geheten, overlijden jong. De dochters zijn Anna en Reina, geboren in Ruinen in 1904 en 1912.

Reina trouwt op 6 april 1938 in Hoogeveen met Levie Khan, kantoorbediende. Hij was in 1910 geboren in Hoogeveen als zoon van Mina Khan en een onbekende vader. Het jonge echtpaar gaat aan de Molenweg 247 in Zwolle wonen. Zij nemen de bejaarde Jacob in huis. Hij was weduwnaar na het overlijden van zijn vrouw Mietje in 1934.

Volgende sporen leiden naar het doorgangskamp Westerbork waar Jakob, Levie en Reina tussen 3 en 5 oktober 1942 worden geregistreerd. Levie komt dan uit een Nederlands werkkamp voor Joodse mannen. Onbekend is welk kamp. Tientallen Joodse mannen uit Zwolle zijn in de zomer van ’42 gedwongen tewerk gesteld in kampen in Overijssel en Friesland. Op 2 oktober 1942 zijn alle mannen uit de werkkampen overgebracht naar Westerbork.

Hun partners en kinderen zijn onder het voorwendsel van gezinshereniging op 2 oktober in de gymnastiekzaal van het gymnasium Celeanum aan de Veerallee samengebracht en de volgende dag, sjabbat 3 oktober, via het Zwolse veestation naar Westerbork gedeporteerd. Reina is in de hoop op hereniging met haar man samen met haar vader naar het Celeanum gegaan.

Levie Khan heeft in Westerbork nog een ultieme poging gedaan aan deportatie te ontsnappen door te claimen dat zijn onbekende vader van niet-Joodse herkomst was. Dat zou hem in Duitse ogen de status van half-jood hebben gegeven met vrijstelling van deportatie. Vergeefs want op 16 oktober gaan Jacob, Reina en Levie met 1710 gedeporteerden op weg naar de hel op aarde, Auschwitz-Birkenau. Reina en haar bejaarde vader zijn op 19 oktober onmiddellijk na aankomst omgebracht.

Hier herdacht

Is een steen hier beschadigd of weg? Laat het ons weten per e-mail