Ja. Stolpersteine herdenken alle groepen die de nazi’s tussen 1933 en 1945 vervolgden. Jehova’s getuigen behoren daartoe. Hun stenen zijn gemaakt en gelegd op dezelfde manier als alle andere Stolpersteine. Gunter Demnig, een Duitse kunstenaar, begon het project in 1992. Er liggen nu meer dan 100.000 Stolpersteine in ongeveer dertig Europese landen.
Hoe een Stolperstein eruitziet
Een Stolperstein is een betonblok van ongeveer 10 bij 10 bij 10 centimeter met een messing plaat bovenop. De tekst is met de hand, letter voor letter, in het messing gestempeld. De inscriptie begint meestal met “HIER WOONDE”. Daarna volgen de naam, het geboortejaar en wat er met de persoon is gebeurd. Veel mensen noemen de steen een struikelsteen.
Waar de steen ligt
Een steen ligt voor de laatste woning die de persoon vrij koos, voordat hij of zij moest verhuizen, ging onderduiken of werd gearresteerd. Soms ligt hij voor een werkplek of school. Elke steen is voor één persoon. Families krijgen stenen naast elkaar, zodat ze weer samen zijn voor hun woning.
Wie vraagt een steen aan
Familieleden, bewoners, scholen, lokale stichtingen en historische verenigingen vragen een steen aan en betalen daarvoor. Vrijwilligers onderzoeken het leven van de persoon in archieven en zoeken naar familie. Ze vragen de gemeente om toestemming, omdat de stoep openbare grond is. De steen wordt gelegd bij een kleine plechtigheid, met het voorlezen van namen en vaak bloemen.
Stenen vinden op de kaart
Op de kaart zoekt u op naam, straat of plaats. Kies een adres om te zien wie daar wordt herdacht, met een foto als die beschikbaar is. Vanaf een adres kunt u ook een wandelroute langs stenen in de buurt maken, als rondje of één kant op. Stichting 18 September, een stichting in Eindhoven, beheert de database achter de kaart. Sinds 2019 houdt zij gegevens bij van Stolpersteine in Nederland en België, en inmiddels ook van stenen in andere landen. Er is ook een gratis app voor iPhone en Android.
Zoek op de kaart naar een naam, straat of plaats om stenen in uw omgeving te vinden.
Lees verder
Stolpersteine voor mannen vervolgd als homoseksueel?
Ja. Stolpersteine herdenken homoseksuele mannen die door de nazi’s werden vervolgd. Lees hoe de stenen eruitzien en waar u ze op de kaart vindt.
Stolpersteine voor slachtoffers van de euthanasiemoorden?
Ja. Stolpersteine herdenken slachtoffers van de ‘euthanasie’-moorden op zieke en gehandicapte mensen. Zo vindt u de stenen op de kaart.
Waarom staat op sommige Stolpersteine ‘overleefd’?
Sommige Stolpersteine zijn gelegd voor mensen die overleefden, bijvoorbeeld door vlucht of onderduik. Zo blijft het gezin compleet. Zo vindt u ze op de kaart.
