Waarom staat op sommige Stolpersteine ‘overleefd’?

Sommige Stolpersteine zijn gelegd voor mensen die overleefden, bijvoorbeeld doordat ze vluchtten of onderdoken. Zo wordt het gezin compleet getoond. Op sommige stenen staat het woord ‘overleefd’, in het Duits ‘überlebt’. Het project van Gunter Demnig, een Duitse kunstenaar, begon in 1992. Er liggen nu meer dan 100.000 Stolpersteine in ongeveer dertig Europese landen.

Waarom overlevenden een steen krijgen

Families krijgen stenen naast elkaar, zodat familieleden weer samen zijn voor hun woning. Elke persoon heeft een eigen steen, ook wie overleefde. Net als bij andere stenen wordt de steen gelegd bij een kleine plechtigheid, met bewoners, buren en soms schoolkinderen.

Waar de steen van een overlevende ligt

Net als andere stenen ligt die voor de laatste woning die de persoon vrij koos, voordat hij of zij moest verhuizen, ging onderduiken of werd gearresteerd. Soms ligt hij voor een werkplek of school.

Andere woorden op de stenen

Stenen kunnen andere woorden gebruiken om te laten zien wat er gebeurde. Op Nederlandse stenen kunnen bijvoorbeeld ondergedoken, gevlucht, bevrijd of overleefd staan. Op Duitse stenen staan soms Flucht (vlucht), befreit (bevrijd) of überlebt (overleefd).

Onderzoek naar een persoon

Om iemand te onderzoeken kunt u archieven gebruiken zoals het Joods Monument, de Oorlogsgravenstichting, Netwerk Oorlogsbronnen, de Arolsen Archives of Yad Vashem. Op de kaart van Stichting 18 September, een stichting in Eindhoven, vindt u de stenen die al zijn gelegd.

Zoek op de kaart naar een naam, straat of plaats om stenen in uw buurt te vinden.