Wie beslist of er een Stolperstein komt te liggen?

Particulieren en lokale groepen nemen het initiatief. Dat zijn familieleden, bewoners, scholen, lokale stichtingen en historische verenigingen. De gemeente geeft toestemming, omdat het trottoir openbare grond is.

De rol van familie

Vrijwilligers zoeken naar familie van de persoon. Veel familieleden vragen zelf om een steen. Families krijgen de stenen naast elkaar, zodat ze weer bij elkaar zijn voor hun huis. Een sponsor betaalt een steen. Kosten en wachttijden verschillen per land en per organisatie.

De rol van de gemeente

De gemeente geeft toestemming voor een steen in het openbare trottoir. Dat was niet altijd zo. De eerste stenen voor afzonderlijke personen werden in 1995 in Keulen gelegd en in 1996 in Berlijn-Kreuzberg, eerst zonder officiële toestemming. In 1997 werden de eerste officieel goedgekeurde stenen gelegd, in St. Georgen bij Salzburg in Oostenrijk. Vanaf 2000 gaf de stad Keulen toestemming, en vanaf dat moment groeide het project.

Kritiek op de vorm

Niet iedereen is het eens met deze vorm. Charlotte Knobloch, lange tijd voorzitter van de joodse gemeenschap in München, heeft bezwaar omdat de namen op de grond liggen, waar mensen overheen lopen. Daarom laat de stad München geen Stolpersteine op openbare grond toe. De stad gebruikt daar gedenkplaten en stèles aan muren en palen. Voorstanders antwoorden dat langs een steen lopen geen gebrek aan respect is, dat bukken om te lezen het doel is, en dat veel familieleden zelf om stenen vragen.

Is een steen beschadigd, gestolen of verwijderd, meld dat dan bij de lokale Stolpersteine-groep of de gemeente. Per ongeluk op een steen stappen wordt door het project niet als vergrijp gezien. De meeste mensen lopen eromheen zodra ze het zien.

De plechtigheid

Een steen wordt gelegd in een kleine plechtigheid. Vaak zijn familieleden, buren en schoolkinderen aanwezig. De namen worden voorgelezen en vaak worden er bloemen neergelegd. Lange tijd legde Gunter Demnig de meeste stenen zelf. Op 16 december 1992 legde hij een eerste steen in Keulen, voor het historische stadhuis, ter herinnering aan het bevel uit 1942 om Sinti en Roma naar Auschwitz te deporteren.

Op de kaart van Stolpersteine.app ziet u waar in uw stad stenen zijn gelegd en wie er bij elk adres wordt herdacht.