Wat gebeurt er bij het leggen van een Stolperstein?

Een Stolperstein wordt gelegd tijdens een kleine plechtigheid, op de plek van de laatste woning die de herdachte persoon zelf koos. Vaak zijn familieleden, buren en schoolkinderen erbij. De namen worden voorgelezen en vaak worden er bloemen neergelegd. Daarna ligt de steen gelijk met de stoep.

Voor de plechtigheid

Lokale vrijwilligers onderzoeken het leven van de persoon in archieven en zoeken naar familie. Ze vragen de gemeente om toestemming, want de stoep is openbare grond. Pas daarna kan de steen worden gelegd. Het onderzoek is dus het eerste deel van het verhaal, en de plechtigheid het laatste.

Het verloop van de plechtigheid

Een steen wordt gelegd in een kleine plechtigheid. Familieleden, buren en schoolkinderen nemen er vaak aan deel. De namen worden voorgelezen en er worden vaak bloemen neergelegd. Jarenlang legde Gunter Demnig de meeste stenen zelf. Bij de plechtigheid staat de persoon centraal: de naam wordt uitgesproken, en daarna blijft de steen liggen.

De steen zelf

Een steen is een betonblok van ongeveer 10 bij 10 bij 10 centimeter, met een messing plaat bovenop. De tekst is met de hand in het messing geslagen, letter voor letter. Sinds 2005 maakt de beeldhouwer Michael Friedrichs-Friedlaender in Berlijn de stenen met de hand. Buiten wordt messing eerst bruin en daarna donker. Op drukke straten poetsen schoenen de stenen vanzelf. Op andere plaatsen moeten ze worden schoongemaakt.

Na de plechtigheid

Iedereen mag een Stolperstein schoonmaken. Daarvoor is geen toestemming nodig. Gebruik een messing- of koperpoets op een zachte doek, niet direct op de steen, en poets daarna na met een schone doek. Gebruik geen staalwol of draadborstels, want die krassen het messing. Een knielkussen helpt. Het is goed om de stenen minstens één keer per jaar schoon te maken, en vaker als dat kan. Veel mensen doen dat op 27 januari, Internationale Herdenkingsdag van de Holocaust, of op 4 mei, Dodenherdenking in Nederland. Op 9 november, de herdenking van de novemberpogroms van 1938, gebeurt dat in Duitsland vaak.

Is een steen beschadigd, gestolen of verwijderd bij wegwerkzaamheden? Meld het dan bij de lokale Stolpersteine-groep of de gemeente, zodat de steen kan worden teruggeplaatst of vervangen.

Wilt u de stenen bij u in de buurt zien? Gebruik dan de kaart op Stolpersteine.app.