Wie is Gunter Demnig, de maker van de Stolpersteine?

Gunter Demnig is een Duitse kunstenaar. Hij werd in 1947 in Berlijn geboren en kreeg in 1992 het idee voor de Stolpersteine, de herdenkingsstenen in de stoep. Stolperstein is Duits voor „struikelsteen”. Het project wordt vaak genoemd als het grootste gedecentraliseerde herdenkingsmonument ter wereld. Meer over het project vindt u op stolpersteine.eu, de eigen site van Demnig.

Het eerste steentje

Op 16 december 1992 legde Demnig een eerste steen voor het historische stadhuis van Keulen. Die steen herinnert aan het bevel uit 1942 om Sinti en Roma naar Auschwitz te deporteren. De eerste stenen voor individuele mensen lagen in 1995 in Keulen en in 1996 in Berlijn-Kreuzberg. Dat gebeurde eerst zonder officiële toestemming. In 1997 volgden de eerste officieel goedgekeurde stenen, in St. Georgen bij Salzburg in Oostenrijk. Vanaf 2000 gaf de stad Keulen toestemming, en daarna groeide het project.

Waarom in de stoep?

Een Stolperstein ligt gelijk met de stoep. U struikelt er dus niet letterlijk over. Demnig zegt dat u met uw hoofd en hart struikelt, en dat u moet bukken om de naam te lezen. Hij citeert vaak een zegswijze uit de Talmoed: een mens is pas vergeten wanneer zijn of haar naam is vergeten.

Hoe de stenen tot stand komen

Particulieren en lokale groepen vragen de stenen aan en betalen ervoor, zoals familieleden, bewoners, scholen en historische verenigingen. Lokale vrijwilligers zoeken naar het leven van de persoon, zoeken familie en vragen de gemeente om toestemming, omdat de stoep openbare grond is. Sinds 2005 worden de stenen met de hand gemaakt door beeldhouwer Michael Friedrichs-Friedlaender in Berlijn. Bij een legging worden de namen voorgelezen en worden vaak bloemen gelegd, meestal met familie, buren en schoolkinderen. Jarenlang legde Demnig de meeste stenen zelf.

Kritiek

Niet iedereen is het met de vorm eens. Charlotte Knobloch, lang de leider van de joodse gemeenschap in München, vindt dat de namen op de grond liggen, waar mensen overheen lopen. Daarom laat München geen Stolpersteine op openbare grond toe. De stad gebruikt daar platen en stèles op muren en palen. Voorstanders antwoorden dat voorbijlopen geen gebrek aan respect is, dat bukken juist de bedoeling is, en dat veel familieleden zelf om een steen vragen.

Op de kaart van Stolpersteine.app vindt u de stenen bij u in de buurt.