Is een Stolperstein beschadigd, gestolen of verwijderd? Meld dat dan bij de lokale Stolpersteine-groep of bij de gemeente. Zij kunnen de steen terugplaatsen of vervangen. In dit artikel leest u wat u verder kunt doen, en wanneer een steen alleen schoongemaakt moet worden.
Hoe een steen eruitziet
Een Stolperstein is een betonblok van ongeveer 10 bij 10 bij 10 centimeter, met een messing plaat erop. De tekst is met de hand in het messing geslagen, letter voor letter. Zo kunt u een steen herkennen als hij beschadigd is of ontbreekt.
Stichting 18 September in Eindhoven houdt sinds 2019, samen met lokale organisaties, een database bij van Stolpersteine in Nederland en België. Op de website is een kaart waar u kunt zoeken op naam, straat of plaats.
Wie u moet informeren
Stolpersteine worden aangevraagd en betaald door particulieren en lokale groepen, zoals familieleden, bewoners, scholen, lokale stichtingen en historische verenigingen. Lokale vrijwilligers zoeken uit hoe het leven van de persoon verliep. De gemeente geeft toestemming, omdat de stoep openbaar terrein is.
Is een steen beschadigd, gestolen of tijdens werkzaamheden verwijderd? Meld dat dan bij de lokale groep of bij de gemeente. Geef het adres door en beschrijf wat u ziet, zodat zij weten om welke steen het gaat.
Vuil, dof of verkleurd
Messing verkleurt buiten. Het wordt eerst bruin en daarna donker. Iedereen mag een steen zo schoonmaken, zonder toestemming. Gebruik een poetsmiddel voor messing of koper, zoals Brasso, op een zachte doek, en niet direct op de steen. Wrijf, laat het ongeveer een minuut drogen en poets daarna na met een schone doek.
Gebruik geen staalwol, geen draadborstel en geen sterke zuren. Die krassen het messing. Meer uitleg vindt u op de poetspagina.
Gaat u per ongeluk over een steen heen of erop staan? Dat wordt door het project niet als een overtreding gezien. De meeste mensen stappen eromheen zodra ze hem zien.
Waarom de gemeente en de groep betrokken zijn
Stolpersteine liggen in de stoep, op openbaar terrein. Daarom vraagt men de gemeente om toestemming voordat een steen wordt gelegd. Families krijgen stenen naast elkaar, zodat zij weer samen zijn voor hun woning. Ontbreekt er een steen, dan mist er dus een naam in die groep.
Wie meer over een persoon wil weten, vindt op de linkpagina archieven, zoals het Joods Monument en de Oorlogsgravenstichting.
Om te zien wie op een adres wordt herdacht, zoekt u op de kaart op naam, straat of plaats.
Lees verder
Wat gebeurt er met een Stolperstein bij wegwerkzaamheden?
Een Stolperstein kan tijdelijk worden verwijderd bij wegwerkzaamheden en moet daarna worden teruggeplaatst. Is een steen weg? Meld dat bij de gemeente.
Wie zorgt voor de Stolpersteine in mijn stad?
Particulieren en lokale groepen vragen Stolpersteine aan en betalen ze. Vrijwilligers zoeken naar familie en de gemeente geeft toestemming voor het trottoir.
Stolpersteine en 4 mei: herdenken bij de voordeur
4 mei is Dodenherdenking in Nederland en een gebruikelijke dag om Stolpersteine schoon te maken. Iedereen mag een steen poetsen, zonder toestemming.




