Een Stolperstein is een betonblok van ongeveer 10 bij 10 bij 10 centimeter, met een messing plaat erop. Buiten verkleurt messing: het wordt eerst bruin en daarna donker. In dit artikel leest u wat de steen is en wat u aan de kleur kunt doen.
De messing plaat
De stenen zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, die het idee in 1992 kreeg. De tekst is met de hand in het messing geslagen, letter voor letter. Sinds 2005 worden de stenen met de hand gemaakt door de beeldhouwer Michael Friedrichs-Friedlaender in Berlijn.
De tekst begint meestal met "HIER WOHNTE" in het Duits, "HIER WOONDE" in het Nederlands of "ICI HABITAIT" in het Frans. Die woorden betekenen "hier woonde". Er bestaan varianten, zoals "hier werkte", "hier studeerde" en "hier praktiseerde".
Op plaatsen waar heel veel mensen slachtoffer werden, is er soms een Stolperschwelle, een lange messing strook met één tekst voor de hele groep.
Waarom het messing donker wordt
Buiten wordt messing eerst bruin en daarna donker. In drukke straten poetsen de schoenen van voorbijgangers de stenen. Op andere plaatsen moeten de stenen worden schoongemaakt.
Zo maakt u een Stolperstein schoon
Iedereen mag een Stolperstein schoonmaken. Daarvoor is geen toestemming nodig. Gebruik een poetsmiddel voor messing of koper, zoals Brasso, op een zachte doek, en niet direct op de steen. Wrijf, laat het ongeveer een minuut drogen en poets daarna na met een schone doek. Een oude tandenborstel helpt bij de letters. Spoel of veeg de resten weg met water.
Bij hardnekkig vuil gebruikt u eerst een allesreiniger en een schuursponsje. Tegen kalkaanslag gebruikt u azijn. Gebruik geen staalwol, geen draadborstel en geen sterke zuren, want die krassen het messing. Een kniekussen helpt. Maak de stenen minstens een keer per jaar schoon, en vaker als dat kan.
Veelgebruikte schoonmaakdagen zijn 27 januari (Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust), 4 mei (Dodenherdenking in Nederland) en 9 november (de herdenking van de novemberpogroms van 1938, die in Duitsland veel wordt gebruikt). Meer over schoonmaken vindt u op de poetspagina. Om een steen in uw buurt te vinden, zoekt u op de kaart op naam, straat of plaats.
Lees verder
Een Stolperstein is beschadigd, gestolen of weg: wat doe ik?
Is een Stolperstein beschadigd, gestolen of verwijderd? Meld dat bij de lokale groep of de gemeente. Lees ook hoe u een vuile steen schoonmaakt.
Wat gebeurt er met een Stolperstein bij wegwerkzaamheden?
Een Stolperstein kan tijdelijk worden verwijderd bij wegwerkzaamheden en moet daarna worden teruggeplaatst. Is een steen weg? Meld dat bij de gemeente.
Wie zorgt voor de Stolpersteine in mijn stad?
Particulieren en lokale groepen vragen Stolpersteine aan en betalen ze. Vrijwilligers zoeken naar familie en de gemeente geeft toestemming voor het trottoir.
