Stolpersteine voor verzetsstrijders en politieke gevangenen?

Ja. Het project herdenkt elke groep die de nazi’s tussen 1933 en 1945 vervolgden. Dat omvat mensen die om politieke redenen werden vervolgd en leden van het verzet. Hun stenen zien eruit als alle andere en worden op dezelfde manier gelegd. Gunter Demnig, een Duitse kunstenaar, begon het project in 1992. Er liggen nu meer dan 100.000 Stolpersteine in ongeveer dertig Europese landen. In het Nederlands zeggen veel mensen ‘struikelsteen’.

Wat er op de steen staat

Een Stolperstein is een betonblok van ongeveer 10 bij 10 bij 10 centimeter met een messing plaat bovenop. De tekst is met de hand, letter voor letter, in het messing gestempeld. De inscriptie begint meestal met “HIER WOONDE”. Daarna volgen de naam, het geboortejaar en wat er met de persoon is gebeurd.

Sommige stenen gebruiken andere woorden. Op Nederlandse stenen staan bijvoorbeeld de woorden verzet, gearresteerd of geïnterneerd. Op Duitse stenen staat soms “Schutzhaft”, de zogenaamde beschermende hechtenis: gevangenschap zonder proces.

Waar de stenen liggen

Een steen ligt voor de laatste woning die de persoon vrij koos, voordat hij of zij moest verhuizen, ging onderduiken of werd gearresteerd. Soms ligt hij voor een werkplek of school. Elke steen is voor één persoon.

Wie vraagt een steen aan

Familieleden, bewoners, scholen, lokale stichtingen en historische verenigingen vragen een steen aan en betalen daarvoor. Vrijwilligers onderzoeken het leven van de persoon in archieven en zoeken naar familie. Ze vragen de gemeente om toestemming, omdat de stoep openbare grond is. De steen wordt gelegd bij een kleine plechtigheid, met het voorlezen van namen en vaak bloemen.

Stenen vinden op de kaart

Op de kaart zoekt u op naam, straat of plaats. Kies een adres om te zien wie daar wordt herdacht, met een foto als die beschikbaar is. Vanaf een adres kunt u ook een wandelroute langs stenen in de buurt maken, als rondje of één kant op. Stichting 18 September, een stichting in Eindhoven, beheert de database achter de kaart. Sinds 2019 houdt zij gegevens bij van Stolpersteine in Nederland en België, en inmiddels ook van stenen in andere landen. Er is ook een gratis app voor iPhone en Android.

Zoek op de kaart naar een naam, straat of plaats om stenen in uw omgeving te vinden.