Wat betekenen de Franse woorden op een pavé de mémoire?

Een pavé de mémoire is het Franse woord voor een Stolperstein. Het is een betonblokje met een messing plaatje bovenop, dat gelijk met de stoep ligt. Op Franse stenen staat de tekst in het Frans. Hieronder vindt u de Franse woorden die het vaakst voorkomen, met hun betekenis.

Hoe de tekst begint

De tekst begint meestal met ICI HABITAIT, wat “hier woonde” betekent. Daarna volgen de naam, het geboortejaar en wat er is gebeurd, zoals de datum en plaats van arrestatie of deportatie, en de plaats en datum van overlijden.

Woorden over leven en vervolging

• né (mannelijk) of née (vrouwelijk): geboren. Het geboortejaar staat bij dit woord.
• arrêté: gearresteerd.
• interné: geïnterneerd. De persoon werd opgesloten in een kamp of een andere gesloten plaats.
• déporté: gedeporteerd. De persoon werd met geweld naar een andere plaats gebracht, vaak naar een kamp.
• assassiné: vermoord.

Waar de pavés liggen

Een pavé ligt voor de laatste woning die de persoon zelf vrij koos, voordat hij of zij moest verhuizen, onderdook of gearresteerd werd. Soms ligt het voor een werkplek of school. Elk pavé is voor één persoon. Gezinsleden krijgen pavés naast elkaar, voor hun woning. Stenen liggen onder meer in Frankrijk en België. Stichting 18 September houdt sinds 2019 een database bij van Stolpersteine in Nederland en België, en inmiddels ook van stenen in andere landen.

Gunter Demnig citeert vaak een spreuk uit de Talmoed: een mens wordt pas vergeten wanneer zijn of haar naam wordt vergeten.

Op plaatsen waar heel veel mensen slachtoffer werden, ligt soms een Stolperschwelle, een lange messing strook met één tekst voor de hele groep. Het woord betekent struikeldrempel.

Pavés worden aangevraagd en betaald door particulieren en lokale groepen, zoals familieleden, bewoners, scholen, lokale stichtingen en historische verenigingen. Lokale vrijwilligers zoeken het leven van de persoon uit in archieven, zoeken familie en vragen de gemeente om toestemming, want de stoep is openbare grond.

Buiten verkleurt messing eerst bruin en daarna donker. Wie de tekst moeilijk kan lezen, mag de steen poetsen. Dat mag iedereen, zonder toestemming. Zie de pagina over poetsen.

Op de kaart van Stolpersteine.app zoekt u een pavé op naam, straat of plaats.