U mag bij een Stolperstein stilstaan, de tekst lezen en het hoofd buigen. De stenen liggen gelijk met de stoep, dus de naam kunt u alleen lezen door te bukken. Een foto maken van een steen is gewoon, zoals bij elk openbaar monument. Bij herdenkingen worden namen voorgelezen en worden vaak bloemen gelegd, en u kunt bij een steen die u bezoekt op dezelfde manier bloemen neerleggen.
Waarom u zich bukt
De stenen herdenken mensen die tussen 1933 en 1945 door de nazi’s werden vervolgd, en ook mensen die de vervolging overleefden. Kunstenaar Gunter Demnig zegt dat men struikelt met het hoofd en het hart, niet met de voeten. Een steen is een betonblok van ongeveer 10 bij 10 bij 10 centimeter met een messing plaatje erop. De tekst begint meestal met „HIER WOHNTE” in het Duits, „HIER WOONDE” in het Nederlands of „ICI HABITAIT” in het Frans. Dat betekent steeds: hier woonde. Daarna volgen de naam, het geboortejaar en wat er is gebeurd. Op sommige stenen staat „hier werkte” of „hier studeerde”. In het Nederlands zegt men vaak struikelsteen.
Demnig citeert vaak een uitspraak uit de Talmoed: een mens wordt pas vergeten als zijn of haar naam vergeten wordt. Lezen is dus waar de steen voor dient.
Over een steen lopen
Wie per ongeluk op een steen stapt of erover loopt, wordt door het project niet als een overtreding gezien. De meeste mensen lopen eromheen zodra ze de steen zien. Sommigen vinden de vorm niet goed, omdat de namen op de grond liggen waar mensen overheen lopen. Voorstanders antwoorden dat voorbijlopen geen gebrek aan respect is, dat zich bukken om te lezen juist de bedoeling is, en dat veel nabestaanden zelf om stenen vragen.
Poetsen
Iedereen mag een steen poetsen. Daarvoor is geen toestemming nodig. Messing wordt buiten eerst bruin en daarna donker, dus stenen moeten minstens één keer per jaar worden gepoetst, en vaker als dat kan. Hoe dat werkt, staat op de poetspagina.
Wie vraagt om een steen
Stenen worden aangevraagd en betaald door particulieren en lokale groepen, zoals familieleden, bewoners, scholen en historische verenigingen. De gemeente moet toestemming geven, omdat de stoep openbare grond is.
Zoek op de kaart op adres wie er bij een steen in uw buurt wordt herdacht.
Lees verder
Is het respectloos om op een Stolperstein te staan?
Per ongeluk op een Stolperstein stappen geldt volgens het project niet als vergrijp. Voorstanders zeggen dat voorbijlopen geen gebrek aan respect is.
Wat betekenen de Nederlandse woorden op een Stolperstein?
Op Nederlandse stenen staan korte woorden zoals gedeporteerd, vermoord en ondergedoken. Deze uitleg vertelt wat ze betekenen, zodat u de tekst kunt lezen.
Wat betekenen de Duitse woorden op een Stolperstein?
Op Duitse stenen staan woorden zoals Jg., deportiert en ermordet. Deze uitleg vertelt wat ze betekenen, zodat u de tekst op een Stolperstein kunt lezen.
