Wat betekenen de Duitse woorden op een Stolperstein?

Een Stolperstein is een betonblokje met een messing plaatje bovenop, dat gelijk met de stoep ligt. Het woord betekent struikelsteen. U struikelt er niet letterlijk over. Op Duitse stenen staat de tekst in het Duits. Hieronder vindt u de Duitse woorden die het vaakst voorkomen, met hun betekenis.

Hoe de tekst begint

De tekst begint meestal met HIER WOHNTE, wat “hier woonde” betekent. Daarna volgen de naam, het geboortejaar en wat er is gebeurd. De tekst wordt letter voor letter met de hand in het messing gestampt. Er bestaan ook varianten, zoals hier werkte, hier studeerde of hier praktiseerde.

Woorden over leven en vervolging

• Jg.: Jahrgang, het geboortejaar.
• Flucht: vlucht. Het woord betekent dat de persoon is gevlucht.
• Flucht in den Tod: letterlijk “vlucht in de dood”. De persoon heeft een eind aan het eigen leven gemaakt om aan de vervolging te ontkomen.
• verhaftet: gearresteerd.
• Schutzhaft: zogenaamde beschermende hechtenis, opsluiting zonder proces.
• eingewiesen: opgenomen in een instelling.
• deportiert: gedeporteerd.
• ermordet: vermoord.

Overleven en bevrijding

• überlebt: overleefd. Er worden ook stenen gelegd voor mensen die overleefden, bijvoorbeeld door te vluchten of onder te duiken, zodat families compleet worden getoond.
• befreit: bevrijd.

Demnig citeert vaak een spreuk uit de Talmoed: een mens wordt pas vergeten wanneer zijn of haar naam wordt vergeten.

Sinds 2005 worden de stenen met de hand gemaakt door de beeldhouwer Michael Friedrichs-Friedlaender in Berlijn. Op plaatsen waar heel veel mensen slachtoffer werden, ligt soms een Stolperschwelle, een lange messing strook met één tekst voor de hele groep.

Stolpersteine worden aangevraagd en betaald door particulieren en lokale groepen, zoals familieleden, bewoners, scholen, lokale stichtingen en historische verenigingen. Lokale vrijwilligers zoeken het leven van de persoon uit in archieven en vragen de gemeente om toestemming, want de stoep is openbare grond.

Buiten verkleurt messing eerst bruin en daarna donker. In drukke straten poetsen schoenen de stenen vaak zelf, op andere plaatsen moeten ze worden schoongemaakt. Wie de tekst moeilijk kan lezen, mag de steen poetsen. Dat mag iedereen, zonder toestemming. Zie de pagina over poetsen.

Op de kaart van Stolpersteine.app ziet u bij een adres wie daar is herdacht.