Wat zijn de gouden steentjes in de stoep?

De glanzende vierkantjes in de stoep zijn Stolpersteine. Het woord is Duits en betekent “struikelsteen”. Ook veel mensen in Nederland zeggen struikelsteen. Elke steen is een herdenkingsteken voor één persoon die door de nazi’s is vervolgd.

Wat is een Stolperstein?

Een Stolperstein is een betonblok van ongeveer 10 bij 10 bij 10 centimeter met een messing plaat bovenop. De tekst op de plaat is letter voor letter met de hand in het messing gestempeld. Sinds 2005 worden de stenen met de hand gemaakt door beeldhouwer Michael Friedrichs-Friedlaender in Berlijn. De Duitse kunstenaar Gunter Demnig bedacht het project in 1992.

Er zijn stenen voor alle groepen die de nazi’s tussen 1933 en 1945 vervolgden. Dat zijn onder meer joden, Sinti en Roma, politiek vervolgden en verzetsstrijders, homoseksuele mannen, Jehovah’s Getuigen, slachtoffers van de euthanasiemoorden op zieke en gehandicapte mensen, dwangarbeiders, deserteurs en gewetensbezwaarden. Ook mensen die de oorlog overleefden, krijgen soms een steen, bijvoorbeeld omdat zij waren gevlucht of ondergedoken zaten. Zo worden families compleet getoond.

Waarom liggen ze in de stoep?

Een steen ligt voor het laatste huis dat de persoon zelf koos, voordat hij of zij moest verhuizen, ondergedoken zat of gearresteerd werd. Soms ligt hij voor een werkplek of school. De stenen liggen gelijk met de stoep, dus u struikelt er niet letterlijk over. Om de naam te lezen, moet u bukken. Gunter Demnig vindt dat u juist met uw hoofd en hart struikelt. Families krijgen stenen naast elkaar, zodat zij voor hun huis weer samen liggen.

Waarom glanzen ze?

Messing verkleurt buiten. Het wordt eerst bruin en daarna donker. Op drukke straten poetsen de schoenen van voorbijgangers de stenen, zodat ze glanzen. Elders moeten ze worden schoongemaakt. Iedereen mag dat doen, zonder toestemming. Stenen moeten minstens één keer per jaar worden gepoetst. Hoe u dat doet, leest u op de pagina over poetsen.

Hoeveel stenen liggen er?

Er zijn meer dan 100.000 Stolpersteine, verspreid over ongeveer dertig Europese landen. In Nederland en België samen zijn het er meer dan 15.600, volgens Stichting 18 September. Particulieren en lokale groepen vragen de stenen aan en betalen ervoor, zoals familieleden, bewoners, scholen en historische verenigingen.

Op de kaart van Stolpersteine.app zoekt u op naam, straat of plaats, en ziet u wie er voor een adres wordt herdacht.